festival: MESS
lokacija: NARODNO POZORIŠTE, SARAJEVO
datum: 18.10.
početak: 20.00h
trajanje: 120 min

SICG – KOSOVO Narodno pozorište Priština

Režija:
Fadil Hysaj

Režija i adaptacija:
Fadil Hysaj

Asistent Reditelja:
Kushtrim Koliqi

Scenografija:
Nuhi Hysaj

Kostimi:
Njomeza Luci

Muzika:
Trimor Dhomi

Uloge:
Faruk Begolli
Arjeta Ajeti
Sheqerie Bucaj
Luan Jaha
Armond Morina
Selman Lokaj
Kusthrim Hoxa
Donat Qosja
Qun Lajci
Mentor Zymberaj
Egzona Ademi
Ismet Azemi
Sheptim Kastrati
Premtim Plakolli
Basri Lushtaku
Adhurim Demi
Armend Baloku
Vlora Nikci
Flutura Basha
Asllan Hasaj
Ramadan Malaj
Agim Sylejmani

PREDSTAVA
Kralj Lear ima sve osim ljubavi… Kada diktatori, i veliki i manji, i bivši i sadašnji, postanu svjesni bezvrijednosti bogatstva i moći, žele oko sebe imati ljude koji će im lijepim riječima govoriti o tome koliko su oni moćni, a nikad ne žele čuti istinu. Nagrađuju se oni koji budu znali kako da se ponašaju tj. kako da lažu, a kažnjavaju oni koji su dovoljno hrabri da se ponašaju van datog okvira. Lear nagrađuje Regan i Goneril ne zato što vjeruje u to što govore, nego zato što su njihove riječi upravo one koje želi čuti...
…Learovo kraljevsto je pozorišni svijet u kojem vladaju oni koji se znaju ponašati tj. lagati. I oni koji lažu, kao i oni koji govore istinu, to u Learovom kraljevstvu mogu činiti samo kroz pozornicu. A istina se može iskazati samo ustima Dvorske Lude.

Oni koji se ne znaju ili ne žele ponašati prema teatarskoj shemi koju Lear nameće svom kraljvestvu bivaju otjerani, kao što i glumci bivaju odstranjeni iz neke predstave u kojoj se ne mogu poistovijetiti sa zadatom ulogom…

Ipak, ma kakva bila Learova iluzija i ma koliko velika, njegovo suočenje s istinom, ma koliko sitna ta istina bila, neminovno će donijeti i njegovo propadanje u svijet nepostojanja. Suočen sa goloćom života, skrivenom iza iluzije obećane ljubavi, Lear veoma brzo postaje svjestan istine o ljudskoj prirodi. Pošto nije sposoban da živi znajući istinu i pošto je previše slab da se suoči sa njenom okrutnošću, Lear bježi u veliko kraljevstvo iluzija, u ludilo, u kojima istina i iluzija postaju jedno.

Kako se sve ovo odnosi na sadašnjost? Šta imamo mi sa Learom, i Lear sa nama, kosovskim Albancima? Zašto nam je potrebna priča jednog ludog starca koji zbog jedne jedine riječi cijelo svoje kraljevstvo okreće naglavačke? Međutim, nakon što postanemo svjesni da se društvo u kojem živimo sve više i više pretvara u kraljevstvo iluzija, Learova priča postaje osobena metafora našeg vremena.

Velika Britanija za vrijeme kralja Leara čudno sliči Kosovu današnjice. Kosovu, ničijoj zemlji, u kojoj žive ljudi koji su izgubili volju da se suoče sa istinom….

TEATAR
Narodno pozorište je na Kosovu prvi put osnovano oktobra 1946. godine, u Prizrenu. Bila je to prva pozorišna institucija osnovana u Kosovu nakon Drugog svjetskog rata. U prvim godinama postojanja, Pozirište je djelovalo tek kao jedno od javnih društava Prizrena. Radilo se u teškim uslovima, a opremu su u pozorište unosili sami glumci.
Nakon selidbe iz Prizrena u Prištinu, Pozorište se smješta u zgradu u kojoj i danas djeluje.
Pozorište je do 1989. godine na scenu postavilo preko 400 premijernih predstava i organizovalo preko 10 000 izvedbi širom Kosova i bivše Jugoslavija, što je privuklo preko 3 200 000 gledalaca. Ipak, moramo naglastiti da su to bila teška vremena za albanske glumce koji su radili u Pozorištu, jer su cenzura (koja se posebno primjenjivala od 1981. godine), represija i druge restriktvne mjere njihov rad činile nepodnišljivim. 1990. godine, uprava Pozorišta je prisilno smijenjena, i njegov repertoar je krenuo u drugom pravcu. Albanskim glumicima nametnute su mnoge predstave, a u ovom periodu se na scenu postavljaju predstave poput “Idiota”, “Goffa”, “Oca”, “Kraja igre” itd.
Istovremeno se, van Pozorišta, prva generacija diplomiranih glumaca sa prištinskog Fakulteta umjetnosti spremala da zauzme svoje mjesto na pozornici (odsjeci za Pozorišnu režiju, Dramaturgiju te Filmsku režiju se osnivaju tek kasnije). Ti glumci su, nakon što su od strane režima istjerani iz svojih prostorija, studije provodili u podrumima, privatnim kućama, garažama, ponekad tajno izvodeći predstave u Pozorištu Dodona, koji je po zakonu bilo pozorište za djecu, ali i protivzakonito
Pozorište mladih kosovskih umjetnika. Mnogi od glumaca iz te generacije su danas važni članovi Narodnog pozorišta. Preporod Narodnog pozorišta desio se juna 1999. godine, nakon oslobođenja Kosova. Istovremeno su u novom Kosovu na scenu postavljene i nove predstave, a pokrenuta je i saradnja sa drugim evropskim pozorištima.
Narodno pozorište je sezonu 2001/2002 zaključilo sa predstavom iz elizabetanskog doba, u režiji britanskog reditelja Davida Gotharda. Usprkos mnogim poteškoćama sa kojim se suočava, danas Narodno pozorište ima bogat repertoar i u Kosovu predstavlja instituciju Visokog nivoa, koju su u prošlosti podržali Ministarstvo kulture, te donacije DFIDa, Britanskog savjeta, Fondacije Otvoreno Društvo Kosova, kanadskog ureda za podršku, Evropske agencije za rekonstrukciju, Hotela Grand u Prištini, te druge donacije

REDITELJ
Fadil Hysaj je rođen1953 godine u Stimlje - Kosovo.
Višu Glumačku školu završio je u Prištini (1975 god). Opću Književnost i Teatrologiju završio je u Sarajevu (1989 god), a paralelno sa tim i studije za Pozorišnu režiju (1989 god).
U pozorištima Kosova, Bosne i Hercegovine, Albanije i Makedonije inscenirao je 36 predstava među kojima i djela albanskih autora poput Ismail Kadare, Ymer Shkreli, R.Qosja Beqir Musliu, Mehmet Kraja, Teki Dërvishii, kao I pojedina djela klasicnih i modernih svetskih dramaticara kao sto su Eshil, Euripid , Shekspir, Ostrovski… Autor je nekoliko drama...
Ovo je peta predstava sa kojom Fadil Hysay gostuje na Festivalu MESS. Obnovljeni Festival je nakon rata predstavio “Čekajući Godoa” koja je nagrađena sa specijalnom nagradom žirija ( Festival MESS 1998. godine).
Kao dramaturg i scenarista napisao je 12 drama, te nekoliko scenarija za film. Većina njegovih drama su postavljene na scenu, objavljene kao knjige ili u periodičnim časopisima u Prištini
Napisao je i objavio preko 100 članaka i eseja iz oblasti teatrologije, pozorišne glume i režije, historije i teorije filma, te drugih tema iz oblasti kulture…
Osnivač je odsjeka režije na Fakultetu Umjetnosti u Prištini gde i danas radi kao redovni profesor Pozorišne režije. Osnivač je i glavni urednik časopisa “Theatri”.