ČOVJEK NA ŽIVOTNOM SLUŽBENOM PUTU

...Neko pametan je rekao da se jedan ljudski život sastoji od stotine života i da dobar pisac može iz tog iskustva izvući stotinu knjiga... Abdulah Sidran je izrazito autobiografski pisac – čak i kao pjesnik, u onoj mjeri u kojoj je to moguće, i u njegovim autobiografskim djelima vilezira, i grči se, jedno ogromno bogatstvo života, ljudi, pa čak i epoha: u Sjećaš li se Doli Bel zahvaćen je “normalni” (tužan i oskudan) život poslijeratnog Sarajeva, a u Ocu na službenom putu upravo jedna politička epoha – Informbiro, da bi dramom U Zvorniku ja sam ostavio srce svoje bio prikazan krvoločni užas koji su nam naši susjedi priredili... Sidran se ogledao u svim književnim rodovima, mada se ta činjenica često zanemaruje iz jednostavnog razloga što je Sidran ogroman pjesnik i izuzetno veliki filmski scenarist.

Filmski scenario je u književnosti malo priznat oblik, pogotovu ako se uporedi sa dramom koja zapravo ima sličnu funkciju, a kojoj se u istoriji i teoriji književnosti pridaje veliki značaj, jednak značaju romana i epa. Činjenica je da je scenario znatno više “slijepljen” sa filmom nego što je drama sa predstavom, i da scenario piše za određeni film, dok se od jedne drame može napraviti bezbroj predstava.

Najnovijim scenarijem Prvi put s ocem na izbore (Đavolova godina), Sidran se vremenom, atmosferom, likovima i svojevrsnom filozofijom vratio svome velikom izvorištu, scenariju za film Sjećaš li se Doli Bel.

Filozofija možda i nije riječ koja bi se svidjela Sidranu, ali on je vrlo ponosan na svoju mudrost, a mudrost koja podrazumijeva izvjesnu, makar i necjelovitu, makar i sasvim rasparčanu sliku svijeta jeste filozofija. U savremenoj književnosti se insistira na tome da piščeva filozofija, njegova mudrost ne bude saopštena u formi “opisnog predavanja”, nego da bude uklopljena u dijalog, a Sidran je tu u prednosti već sa formom za koju se opredijelio, scenarijem. Sidranova filozofija je, razumljivo, po svojoj prirodi umjetnička, više postavlja pitanja nego što daje odgovore, ali veličina jednog mišljenja je u njegovoj prodornosti, a ne u spremnosti da daje gotova rješenja, recepti sigurno nisu dio Sidranove poetike. On se ne bavi metafizičkim pitanjima, njegov horizont je prozirnost ljudskog života, ali put koji taj horizont podrazumijeva je put ka kraju, ka smrti, a uz to je opterećen nesrećama, preprekama, ali i okićen radostima i zadovoljstvima...

...Ali kod Sidrana nema tragedije, njegov pristup životu nije tragički iz jednostavnog razloga što život teče dalje... Kod Sidrana nema šema, nepoštovanja, predodređenih ideja, sve je, kao i život sam, kretanje, treperenje, pokrivanje jedne stvari drugom, iz kojeg se zaključci eventualno mogu izvlačiti, ali se ne mogu nametati. Ljudski život nije zabava, nego je službeni put po tome što ima kraj, a kraj je po logici stvari i cilj – nešto prema čemu se ide makar i protiv svoje volje, ali prije kraja u njemu ima mjesta i vremena za najraznovrsnije stvari, pa i za sreću i zadovoljstvo.

Tvrtko Kulenović
(Fragmenti iz predgovora knjige:
Abdulah Sidran, Izabrana djela I - V,
Filmski scenariji)

Rezervacije karata mogu se izvršiti putem telefona 221-682 ili kupiti na blagajni Narodnog pozorišta u terminima od 09:00h do 12:00h i 16:00h do 19,30h.